L.A.W.V.VIA-VIA

Om niet in het vaarwater te komen met de wandeldag van Vereniging Senioren Loon op Zand heeft Charles de wandeling met L.A.W.V.Via-Via gepland op de laatste woensdag in oktober. Zo wordt 28 oktober in de agenda gezet. Dit betekent wel dat we opnieuw maar met 3 personen op pad zullen gaan! Theo is nog niet helemaal fit, Leo verblijft bij zijn zoon in Oostenrijk en Hans twijfelt nog of hij wel of niet mee op pad zal gaan! Charles heeft opnieuw gekozen voor een afwisselende rondwandeling in de omgeving van Breda. De route is gepland in de Baronie van Breda door het karakteristiek en waterrijk overgangsgebied tussen buitengebied van Breda met het Markdal, het landelijk gelegen dorpje Galder en het uitgestrekte Mastbos met Café De Kogelvanger als vertrekpunt. Hier zal de wandeling gaan langs de Mark, de Galdersche beek, het Recreatiegebied de Galderse meren, door de Krabbenbossen en in het Mastbos over de Galderse Heide.

L.A.W.V.VIA-VIA

Op 28 oktober rijden Charles en Wil naar Tilburg om Lauran op te halen en vervolgens door Breda naar het startpunt Café De kogelvanger aan de Galderse weg te rijden en er de auto te parkeren. Onderweg weinig problemen met het verkeer, het is immers woensdag en we rijden na de spits! Plek te over op de parkeerplaats en zo kunnen we om 9.35 uur van start vanaf Café De Kogelvanger. We volgen de Reeptiend naar rechts en komen meteen voorbij de plek waar achter het huidige Café De Kogelvanger tussen 1925 en 1940 een belangrijke wielerbaan gelegen heeft, die destijds gold als een van de opmerkelijkste sportlocaties in de regio. Deze Velodroom is aangelegd in 1925 aan de huidige Reeptiend, die in die tijd bijna de Wielerbaanstraat heeft geheten. In 1939 is de betonnen baan in slechte staat en tijdens de Tweede Wereldoorlog worden er geen wedstrijden meer verreden. In 1944 valt er een V-1 op de baan en de restanten van deze wielerbaan worden in 1949 gesloopt. Nu is van dit alles niets meer zichtbaar en heeft plaats moeten maken voor andere sportfaciliteiten.

L.A.W.V.VIA-VIA

Voorbij villa ’t Tonneke passeren we parkeerplaats van Sportcomplex Ginneken en wandelen langs enkele riante optrekjes tot we aan de wegversmalling komen met rechtuit het fiets- en wandelpad richting de waterloop van de Mark. Hier bij KNP87 gaat onze route rechtsaf langs Landgoed Nuwenhuys. Dit landgoed in het schilderachtige Markdal, heeft een eeuwenoude geschiedenis. Al meer dan duizend jaar wordt op deze locatie gewoond en gewerkt. Voor het jaar 1000 vormt de hoeve een van de vroegste ontginningskernen van het latere Landgoed Groot-Daasdonk. De naam Nuwenhuys verschijnt voor het eerst schriftelijk in 1425. In 1516 beschrijft een historische akte een stenen huis met schuur, stallingen, bakhuis, moestuin en boomgaard. Daarmee krijgt het landgoed steeds meer zijn herkenbare karakter. In 2016 en 2017 kopen Jean-Marie en Annina van Logtestijn de vervallen, monumentale langgevelboerderij. Zij herstellen het historische erfgoed en geven het landgoed zijn oudste bekende naam Nuwenhuys terug. In 2021 krijgt ook de authentieke Vlaamse schuur een nieuw leven door herbouw. Het landgoed ontwikkelt zich tot een innovatieve zorglocatie voor dagbesteding. Tegelijkertijd blijven historische elementen, zoals het bakhuis, de moestuin en de boomgaard, behouden en wordt het een rijksmonument.

L.A.W.V.VIA-VIA

Verderop geeft het infopaneel van Brabants Landschap aan dat het bospad over Landgoed de Blauwe Kamer verloopt. De naam Blauwe Kamer verwijst naar een voormalig buitenhuis: een klein stenen gebouw met een blauw leien dak, gelegen op een omgracht perceel aan het riviertje de Mark. Het huis staat al op een kaart uit 1621 en verdwijnt vermoedelijk tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Aan het begin van de twintigste eeuw laat eigenaresse weduwe Anna Tydeman er een indrukwekkend Engels landhuis bouwen. Architect J.J. van Nieuwkerken ontwerpt het huis in 1921, in opdracht van mr. M. Tydeman. Het landhuis ligt vrij in een parkachtige tuin en combineert traditionele bouwvormen met de Engelse landhuisstijl. Het opvallende rieten dak, de karakteristieke schoorstenen en het siermetselwerk geven het gebouw zijn bijzondere uitstraling. Nu bevinden zich achter het hekwerk aan de rechterzijde diverse paviljoens van de Stichting Samivoz, een inrichting voor visueel en verstandelijk gehandicapte kinderen. Deze stichting heeft sinds 1964 het landhuis in gebruik als bestuurs- en administratiecentrum van de Stichting Samivoz en heeft na 1974 op een groot gedeelte van de tuin en bossen paviljoens gebouwd. In 1980 koopt Brabants Landschap het omliggende natuurgebied en beheert met bijzondere aandacht de waardevolle blauwgraslanden en bloemrijke hooilanden.

L.A.W.V.VIA-VIA

Even verderop passeren we aan de linkerzijde Hoeve De Blauwe Kamer en we blijven rechtdoor het bomenpaantje volgen tot we aan het paneel komen, dat toegang geeft tot Landgoed De Klokkenberg, dat nu opengesteld is als particulier terrein. Onze route verloopt nu over het terrein van het voormalige Sanatorium De Klokkenberg. Dit imposante rooms-katholieke tbc-sanatorium is gebouwd tussen 1951 en 1953 naar een ontwerp van de architecten Cornelis Hubertus de Bever (1897-1965) en Cornelis Marie van Moorsel (1892-1962). Het complex is een indrukwekkend voorbeeld van traditionalistische architectuur in de stijl van de Delftse School. De bakstenen gebouwen kenmerken zich door verzorgd metselwerk en een bijzondere stedenbouwkundige samenhang. Het hoofdgebouw heeft aan de zuidzijde een 350 meter lange gevel. De entreehal springt in het oog door een gebogen muurvlak met glas-in-loodramen van de Bossche glazenier Marinus de Leeuw (1915-2000). De opzet weerspiegelt de tijdgeest waarin mannen en vrouwen gescheiden worden verpleegd. Twee galerijen verbinden de afzonderlijke afdelingen met het klooster van de zusters Franciscanessen en het economiegebouw met keukens en arbeidsruimten. Samen omsluiten zij een binnenplaats, die via een poort toegang geeft tot een tweede binnenplaats met de kapel als afsluiting. Na de afname van tuberculose krijgt De Klokkenberg een functie als ziekenhuis en medisch centrum. In 2001 verliest het complex zijn medische bestemming en wordt het als monument beschermd. Nu is het complex getransformeerd tot Landgoed De Klokkenberg, een bijzondere woonomgeving met luxe herenhuizen, waarin het monumentale karakter behouden gebleven is.

L.A.W.V.VIA-VIA

Op het terrein hebben we voor ons zicht op de voormalige kapel, waar we aan de linkerzijde langs he kerkgebouw onder een de boog het voorplein van de kapel betreden. Naar rechts zien we op het plein voor de kapel het bronzen beeld Cosmas en Damianus (1955) van Niels Steenbergen. Deze twee broers gelden als de patroonheiligen van artsen, apothekers en andere beroepen uit de medische sector. Door het volgende portaal komen we aan een tweede binnenplein met het centrale hoofdgebouw, waar aan beide zijden de twee galerijen liggen, waarin ooit mannen en vrouwen gescheiden zijn verpleegd door de zusters Franciscanessen.

L.A.W.V.VIA-VIA

De route gaat hier linksaf langs het huidige wooncomplex en rechtuit komen we door het bosje in het beekdal van de Mark. Over de brug bij KNP43 volgen rechtsaf op de oever de waterloop van de Mark stroomopwaarts. We volgen hier de Via Tenera, de pelgrimsroute vanuit Breda richting Santiago de Compostela, die door Vlaanderen naar Noord-Frankrijk leidt. Omkijkend over de Mark hebben we zicht op het horizonbepalend wooncomplex De Klokkenberg. Dan bereiken we het tunneltje onder de A58, waar de route met een bocht onder de snelweg doorgaat. We komen nu bij KNP44 aan een asfaltweg. Onze route gaat naar rechts over Daasdonk. Bij de Scheele brug steken we de Mark over en zien dat hier aan de linkerzijde de Galdersche Beek in de Mark stroomt. Deze karakteristieke laaglandbeek heeft een lengte van ongeveer 8,7 kilometer en maakt deel uit van het stroomgebied van de Boven-Mark ten zuiden van Breda vlak bij de Belgische grens. De waterloop ontspringt in de omgeving van Zundert als Hazeldonksche Beek en stroomt na de kruising met de HSL/A16 verder in west-oostelijke richting als Galdersche Beek om via Galder en het natuurgebied Balleman bij de Scheelebrug in de Mark uit te stromen. Oorspronkelijk is de beek grotendeels rechtgetrokken voor de landbouw. Inmiddels heeft de beek in het kader van natuurherstel haar natuurlijke karakter terug gekregen, is in zijn oude glorie hersteld en mag weer vrij door het afwisselende landschap met vochtige graslanden meanderen. Het beekdal vormt zo een ecologische verbinding met omliggende natuurgebieden.

L.A.W.V.VIA-VIA

We volgen de verharding met de bocht mee tot we aan het einde van het bomenlaantje over Daasdonk op de Galderseweg uitkomen. We steken over en wandelen laar links tot we bij KNP42 staan. De route gaat hier rechtsaf het onverharde pad in. We komen in het open gebied van de Galdersche Beek. Aangekomen op de T-splitsing wandelen we linksaf en steken meteen de Galdersche Beek over. De route gaat hier met de bocht naar rechts door het gebied dat als de Bouwerij op de kaart vermeld staat. Hier zijn naast Middeleeuwse resten ook oudere sporen aangetroffen van Prehistorische bewoning uit de IJzertijd. Aangekomen bij KNP3 gaat de route rechtsaf en bereiken we even verderop bij het bankje het bruggetje over de Galdersche Beek. Aan de overzijde van het smalle waterloopje wijst de groengele markering ons naar links. Hier zien we ook de roodwitte markering van het Grenslandpad. De route verloopt langs de bosrand met verderop zicht op het brede beekdal van de Galdersche Beek. Voorbij de paardenwei komen we op de Rijsbergsebaan en slaan hier rechtsaf. We volgen over het asfalt de groengele markering voorbij aan Hoeve Galderzicht en Unic Stables tot we op de kruising komen met Moerstraat en de Nieuw Ginnekensebaan. Hier ligt aan de Moerstraat rechts de parkeerplaats voor recreatieplas De Galderse Meren.

L.A.W.V.VIA-VIA

Het recreatiegebied van De Galderse Meren bestaat uit kunstmatige plassen, gelegen ten zuiden van de A16 en A58 vlak bij het Mastbos en Galder. Ze zijn begin jaren 70 gegraven als zandwinning voor de aanleg van de autowegen A16 en A58. De plassen zijn tot wel 20 meter diep en je kunt er zwemmen, zonnebaden, surfen, suppen en duiken. Hiervoor zijn speciaal voor duikers verschillende objecten afgezonken. Het bekendste scheepswrak op deze duiklocatie is De Vrijheid, het wrak van een oude houten notarisboot. Naast dit wrak vind je in plas P4 nog enkele andere objecten. Zo liggen er elders in het water nog een kleiner wrakje van een zeilboot, het autowrak van een Opel Kadett en een grote schotelantenne, die verbonden zijn met het onderwaterparcours, dat via de onderwater-gidslijn te vinden is.

L.A.W.V.VIA-VIA

Op deze kruising van Moerstraat met de Nieuw Ginnekensebaan gaat onze route linksaf en bij het viaduct over de A16-E19 en HSLlijn. We volgen de Nieuw Ginnekensebaan met de bocht mee tot deze verderop bij KNP65 een scherpe bocht naar links maakt en overgaat in de Scholbergstraat. Op dit punt wandelen we rechtsaf langs het paneel van de Krabbenbossen over het brede bospad het bosgebied De Berkte in. Het gebied van Brabants Landschap is een sfeervol stukje natuur dat gekenmerkt wordt door een afwisseling van bospercelen. Na goed 900 meter komen we aan het talud van de A58, die hier met een ruime bocht afbuigt richting Knooppunt Sint-Annabosch. We passeren daarna de midden in het bos gelegen Theetuin Bakkie Buiten, die slechts beperkt open is, en komen uit op de verharding Overaseweg. Naar rechts gaat de route via de brug over de A16 en de spoorlijn van de HSL. Met de bocht mee passeren we ANWB-paddenstoel 22580/001 en KNP61 tot we aan de rechterzijde aan de Heistraat komen. We volgen hier naar rechts de groengele markering langs KNP99 en wandelen voorbij Pannenkoekenrestaurant Dennenlucht tot we op de T-splitsing aan de Marellenweg komen aan de rand van het Mastbos. De route gaat rechtsaf over de Marellenweg tot aan KNP62.

L.A.W.V.VIA-VIA

Tegenover KNP62 staat Huis Den Deijl, een voormalig gerenommeerd Hotel-Restaurant, dat nu in particulier bezit is. Rechtuit over de Marellenweg komen we bij KNP50, waar de route naar links gaat langs het infopaneel van de Galdersche Heide. Dit natuurgebied is oorspronkelijk een tamelijk nat bos- en heidegebied met kleine en grote vennen. Verlaging van de grondwaterspiegel ten behoeve van de landbouw heeft de vochtige heide doen verdwijnen. Door een natuurherstelproject in 2009 is met het afplaggen van de veel te voedselrijke bovenlaag de heidevegetatie deels teruggekeerd en heeft de natuur zich kunnen herstellen. De Galderse Heide is voor een groot deel met grove den beplant en er is ook veel spontane boomopslag. Om te voorkomen dat het woekerende pijpestro de struikheide verdringt, wordt het terrein een paar keer per jaar door een schaapskudde begraasd. Zo zorgen in de zomer dopheide en struikheide voor een aantrekkelijk half open en licht golvend kleurig landschap. Staatsbosbeheer, Defensie en de Gemeente Breda zorgen voor verder natuurherstel en aaneenschakeling van de verschillende terreinen. Ook zijn oude, gedempte vennen opnieuw uitgegraven en is een open terrein ontstaan met permanent en wisselend onder water staande gedeelten. Aan de oostkant van dit terrein is een houten vlonderpad door de moerassige heide aangelegd.

L.A.W.V.VIA-VIA

Door het rulle zand wandelen we tot voorbij een karakteristieke grove den en volgen de groengele markering van het wandelroutenetwerk naar links. We zijn nu op de Galdersedreef. Voorbij KNP10 gaat de route na 160 meter rechtsaf. Langs de oever van het ven wandelen we verder tot op het kruispunt van bospaden. Onze route gaat naar links over de Schapendreef. Bij KNP8 steken we de Oude Postbaan over en vervolgen nu onze wandeling via de Mastenlaan naar KNP6 bij het Turfven. Vanaf KNP6 gaat de route rechtsaf. We wandelen nu langs de waterloop en de aarden wal van een historische kogelvanger, die hier aan de oostkant van het Mastbos vanaf het einde van de 18e eeuw gebruikt is voor militaire doeleinden. Tussen 1868 en 1894 lagen hier diverse kleine schietbanen. In 1899 is deze grote aarden wal met een gracht opgeworpen als kogelvanger voor militaire schietoefeningen. De schietbanen blijven in gebruik tot 1978 en in 2000 is de grond grondig gesaneerd en overgedragen aan Staatsbosbeheer. Het voormalige schietterrein is nu kwetsbaar natuurgebied en niet toegankelijk voor publiek.

L.A.W.V.VIA-VIA

Voorbij de kogelvanger bereiken we aan het eind van het wandelpad de drukke Galderseweg met op de hoek het oorlogsmonument met plaquette. dat verwijst naar het drama op Landgoed Vloeiweide. Het herinnert aan de fusillade door de Duitse bezetter in september en oktober 1944 van 11 verzetsstrijders. Op 10 september sterven 3 verzetsstrijders door het Duitse vuurpeloton hier op de schietbaan. En op 5 oktober 1944 worden 8 verzetsstrijders op de Kogelvanger door een Duits vuurpeloton onder bevel van Duitse Oberleutnant Adolf Balhüff geëxecuteerd. Zij maakten deel uit van ondergrondse Radiopost 'De Kegelclub' op de Vloeiweide bij Rijsbergen en een Bewakingsgroep van de Ordedienst. Een gevangene ontspringt de executie, omdat hij niet tot deze groep behoort van de radiopost op de Vloeiweide. Maar hij moet toezien bij de terechtstelling en wordt dan afgevoerd naar de Chassékazerne in Breda. Hij komt in de cel te zitten samen met Lodewijk de Coster, de Belgische verrader van het drama op de Vloeiweide en op 9 oktober 1944 wordt hij vrij gelaten. De stoffelijk resten van de omgekomen verzetsstrijders worden na de oorlog herbegraven op het Nationaal Ereveld Loenen.

Op de Galderseweg wijst de routemarkering ons naar links. Langs de bushalte en het infopaneel van het Mastbos bereiken we Café-Restaurant De Kogelvanger, waar we de wandeldag afsluiten met een gezellige nazit. Het zonnige najaarszonnetje nodigt uit om op het terras te genieten van een drankje en appelgebak met slagroom. Daarna keren we huiswaarts en spreken af elkaar weer te ontmoeten op 25 november. Het wordt dan wellicht een wandeling inde omgeving ven Netersel.

Charles Aerssens
4 november 2026



Lange Afstand Wandelvereniging "VIA-VIA".

Gegenereerd op 4-11-2026 door C.P.J. Aerssens